Mostrando entradas con la etiqueta LINGUA GALEGA. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta LINGUA GALEGA. Mostrar todas las entradas

viernes, 29 de abril de 2022

LINGUA GALEGA

 UXIO NOVONEYRA

La obra de Uxío Novoneyra, que continúa la tradición poética gallega partiendo de la lírica medieval (poesía galaicoportuguesa), se inscribe dentro de la sensibilidad panteísta propia de su tierra (ciclo poético de Os EidosLibro do Courel, 1955 y 1979), que dota a cualquier fenómeno, experiencia o sentimiento de una permanente exaltación vital que se hace canto a la realidad de su mundo y su gente.

Sus recursos expresivos fundamentales fueron el fonosimbolismo (recreación fonética de fenómenos sensoriales) que impregna casi toda su obra, el simbolismo gráfico y el estilo litúrgico. En cuanto a este último hay que considerar que muchos de sus poemas están concebidos para el recitado coral o individual; no en vano entre las experiencias preferidas de Novoneyra estaba la de decidor en recitales poéticos. La intención de la grafía simbólica es evidente en Poemas Caligráficos (1979), pero también en Letanía de Galicia e outros poemas (1974). De sus preocupaciones políticas y sociales, así como de su galleguismo omnipresente, es buena muestra su obra Vietnam Canto.





https://www.biografiasyvidas.com/biografia/n/novoneyra.htm

viernes, 25 de marzo de 2022

LINGUA GALEGA

 CASTELAO

(Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao; Rianxo, 1886 - Buenos Aires, 1950) Político, escritor y pintor español. Considerado uno de los principales creadores de la prosa gallega moderna junto con Ramón Otero Pedrayo, fue asimismo el máximo representante del nacionalismo gallego de signo progresista. Estudió y se licenció en medicina en Santiago; colaboró en la creación del semanario El Barbero Municipal entre 1909-14, atacando el caciquismo. Fue miembro del cuerpo técnico del Instituto Geográfico y Estadístico, y profesor auxiliar de dibujo en el instituto de Pontevedra.

Se unió al movimiento Acción gallega en 1912, cuyo objetivo era despertar la conciencia de clase del campesinado gallego. Se dedicó a la pintura y consiguió en 1916 la segunda medalla en la Exposición Nacional de Madrid con el óleo Oscegos. Un momento básico para la evolución de su ideario fue la incorporación a las Irmandades da Fala, en 1916. A partir de esa fecha, el pensamiento de Castelao maduró progresivamente hasta desembocar de forma abierta en el nacionalismo.

Desde 1926 fue miembro de la Academia gallega. En las Cortes Constituyentes de la República fue nombrado diputado y participó en la elaboración del proyecto del estatuto gallego; padeció el destierro bajo el gobierno de Lerroux (1934) y regresó con la victoria del Frente Popular (1936). Exiliado tras la Guerra Civil (1936-1939), formó parte del gobierno republicano en el exilio que presidía José Giral. En 1926 había publicado Cousas, su primer libro, compuesto de relatos breves; y luego, Os dous de sempre y Retrincos, ambas de 1934. El ensayo Siempre en Galicia (1944) refleja claramente su ideario político-social.

La obra literaria de Rodríguez Castelao, escrita casi íntegra en lengua gallega (excepto discursos y artículos, como la colaboración en El liberal de Madrid), está en función de la realidad sociocultural gallega y de una función pedagógica de denuncia, para cuyo fin utiliza el humorismo sarcástico o esperpéntico. Expresó fielmente su voluntad de denuncia de las injusticias. Como dramaturgo merece la pena citar la obra Os vellos no deben namorarse (1941).

Sus dibujos y pinturas atestiguan la misma posición de realismo crítico que encontramos en sus escritos, marcados como están unos y otros por el humor y la ironía, al tiempo que por la tristeza y la melancolía o morriña. En 1917 abandonó definitivamente la pintura de gran formato con A tentación de Colombina para entregarse al dibujo y la obra gráfica. Sus dibujos entroncan a menudo con la tradición del grabado popular y se caracterizan por una acentuada estilización en blanco y negro; de hecho, gran parte de su labor de dibujante está esparcida en distintas publicaciones periódicas en las que colaboró, aunque llegó a formar series en torno a determinados temas (Galicia mártir).

En su obra influyeron notablemente la fotografía, los dibujos satíricos de la prensa europea y, en opinión de los críticos más familiarizados con su técnica, la estampa japonesa. Por tener en la prensa el medio natural para su obra gráfica, desde 1922 trabajó en el Diario de Galicia. En sus dibujos aparecen con frecuencia los principales representantes del paisaje de Galicia, como ese hórreo que más tarde sería aceptado como anagrama por la editorial Nós.


https://www.biografiasyvidas.com/biografia/r/rodriguez_castelao.htm

miércoles, 16 de febrero de 2022

LINGUA GALEGA

EDUARDO PONDAL 

Eduardo Pondal nació en 1835, en Montesco. Fue el último de siete hermanos en una familia de origen hidalgo, enriquecida con la emigración a América. Estudió gramática latina con un pariente clérigo. En 1848 se instaló en Santiago de Compostela para cursar el bachillerato en Filosofía, siendo estudiante frecuentó las tertulias del "Liceo San Agustín" y conoció al también poeta Aurelio Aguirre. 

De esta época data su apasionado interés por la cuestión regionalista. Fue uno de los organizadores, junto con Aguirre, del banquete de Conxo, que unió fraternalmente a obreros y estudiantes en el Bosque de Conxo el 2 de marzo de 1856. En esta ocasión, Pondal leyó un poema reivindicativo, en castellano, "Brindis", acerca de la igualdad de los hombres. 

Estudió medicina en Santiago. En 1862, tras terminar la carrera, ejerció como médico de la Armada en la base del Ferrol. En 1863 hizo oposiciones en Madrid al cuerpo de Sanidad Militar, pero, aunque obtuvo un trabajo en Asturias, dejó la plaza y abandonó de forma definitiva el ejercicio de la medicina y se retiró a la casa paterna, desde donde hacía frecuentes viajes a Santiago de Compostela para participar en la tertulia "A Cova Céltica", en la librería de Carré, junto con Martínez Salazar, Manuel Murguía, Florencio Vaamonde, Martelo Paumán, Urbano Lugrís.

Su primer poema en gallego apareció en 1861, en el Álbum de la Caridad editado por el indiano José Pascual López Cortón recopilando todos los poemas participantes en los primeros Juegos Florales de Galicia. En 1877 publicó Rumores de los pinos y en 1886 Queixumes dos pinos.

Eduardo Pondal dejó una amplia producción inédita, entre la que se cuenta el poemario "Os Eoas", un canto épico al descubrimiento de América claramente inspirado en "Os Lusiadas" de Luís de Camões.
En 1890 el músico Pascual Veiga le pedirá una letra para una obra que pretendía presentar a un certamen en La Coruña. 

Eduardo Pondal compone para la ocasión el poema "Os Pinos", cuyas dos primeras estrofas formarán parte de la letra de la melodía. Aunque la obra no llega a estrenarse el poema aparecerá publicado ese mismo año en un folleto del certamen, así como en varios periódicos gallegos de la emigración cubana. En 1907 la composición de Veiga será estrenada en La Habana y considerada desde entonces Himno de Galicia. En 1981 será legalizada como himno oficial por el Estatuto de Galicia.
Murió en La Coruña, en el hotel "La Luguesa", en 1917.






https://www.escritores.org/biografias/257-eduardo-pondal
© Escritores.org. Contenido protegido. Más información: https://www.escritores.org/recursos-para-escritores/19593-copias

miércoles, 19 de enero de 2022

LINGUA GALEGA

XERACIÓN DAS FESTAS MINERVAIS

xeración das Festas Minervais está composta por unha serie de autores de poesía da Literatura galega do século XX. Son persoas que non viviron directamente a Guerra civil española, asistiron á universidade e participaron nas Festas Minervais (concurso literario organizado pola USC que premiaba obras poéticas e narrativas en galego) e senten grande interese pola cultura europea do momento e toman conciencia crítica coa realidade española da época. Boa parte deles fundaron o grupo Brais Pinto durante a súa estancia en Madrid, e crearon unha colección literaria co mesmo nome.

A xeración dos 50 protagonizou unha fonda renovación temática e formal, se ben cada un dos seus membros seguiu unha traxectoria poética propia.

Hai dúas épocas que marcan dúas tendencias ben diferenciadas. Por un lado, a poesía dos 50 na que se aprecia unha profunda influencia das idea existencialistas e do absurdo. Trátase por tanto dunha poesía de desarraigo e angustia, que recibe o nome de Escola da Tebra. Por outra banda, na década dos 60 esta poesía evolucionou cara a unha poesía social e denunciadora da falta de liberdade. É patente aquí a influencia da Longa noite de pedra de Celso Emilio Ferreiro, publicada en 1962.

  • Uxío Novoneyra. Naceu nas terras do Courel e marchou a Madrid aos 19 anos, alí colaborou co grupo Brais Pinto. Na súa poesía destacan dúas vertentes:
  • A paisaxística, nela expresa a soidade da persoa en contacto coa natureza agreste da súa terra natal. Obras representativas: Os eidosElexias do Courel e outros poemas.
  • Poesía social, de carácter político e reivindicativo, recollida en obras como Do Courel a CompostelaPoemas caligráficos. Tamén cultivou a poesía amorosa en Muller pra lonxe.
A poesía de Novoneyra destaca formalmente polo emprego do fonosimbolismo e pola disposición espacial e tipográfica dos versos.
  • Antón Avilés de Taramancos. Viviu entre A Coruña e Colombia. A súa é unha poesía vitalista, chea de imaxes que remiten á unión do poeta coa natureza. Entre as súas obras destacan O tempo no espelloCantos caucanosAs torres no ar ou Última fuxida a Harar.
  • Manuel María. A súa poesía vai dende unha etapa na que predomina un ton intimista e desacougado con obras como Advento ou Terra Chá, ata unha poesía de carácter reivindicativo e social como a que aparece en Documentos personaes.
  • Bernardino Graña. Escribiu teatro e narrativa, a maior parte encadrada dentro da literatura infantil, foi na poesía onde desenvolveu a súa obra principal. Entre as súas obras máis representativas destacan Profecía do mar ou Non vexo Vigo nin Cangas.
  • Xohana Torres. É a principal voz feminina dentro da xeración; escribiu obras como Do sulcoEstacións ao mar e Tempo de ría. Cómpre salientar a súa novela Adiós, María.
  • Xosé Luís Franco Grande, gañador 5 veces da flor natural das Festas Minervais. A obra con máis relevancia é, Entre o si e o non.
  • Outras voces. Xosé Luís Méndez Ferrín coa súa obra Con pólvora e magnolias, Salvador García-Bodaño, con Ao pé de cada hora; Arcadio López-Casanova, con Mesteres; Manuel Rodríguez López, con Soldada Mínima.


 

miércoles, 10 de noviembre de 2021

LINGUA GALEGA E LITERATURA

 OTERO PEDRAYO 

Ramón Otero Pedrayo, nado en Ourense o 5 de marzo de 1888 e finado na mesma cidade o 10 de abril de 1976, foi un xeógrafo, profesor, escritor, político e intelectual galego. Membro da Xeración Nós, ingresou nas Irmandades da Fala en 1918. Foi responsable da área de xeografía do Seminario de Estudos Galegos e deputado polo Partido Galeguista nas Cortes Constituístes republicanas. Traballou na aprobación do Estatuto de autonomía de Galicia de 1936. Fiel á causa galeguista durante a Guerra civil española, foi expedientado. Foi membro da Real Academia Galega e presidiu a Editorial Galaxia. Participou no Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento. É autor dunha ampla obra narrativa, ensaística e dramática.

 A Fundación Otero Pedrayo e a Fundación Penzol conservan a súa biblioteca e arquivo. En 1988 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

OBRAS EN GALEGO

Narrativa

  • ·         Pantelas, home libre (relatos breves; Lar, 1925).
  • ·        O purgatorio de don Ramiro (relatos breves, 1926).
  • ·         Escrito na néboa (relatos breves, Lar, 1927).
  • ·         Os camiños da vida (novela en tres libros; Nós, 1928). 

  • ·         Pelerinaxes I (libro de viaxes, Nós, 1929).
  • ·         Arredor de si (novela, Nós, 1930).
  • ·         Vidas non paralelas (1930).
  • ·         Contos do camiño e da rúa (relatos breves, Nós, 1932).
  • ·         Fra Vernero (novela, Nós, 1934).
  • ·         A romeiría de Xelmírez (novela histórica, Nós, 1934).
  • ·         Devalar (novela, Nós, 1935).
  • ·         O mesón dos ermos (novela, Editorial Alauda, 1936).
  • ·         Entre a vendima e a castañeira (relatos breves; Galaxia, 1957).
  • ·         O Señorito da Reboraina (novela, Editorial Galaxia, 1960).
  • ·         O Espello na serán. Entre o Pedroso e o Viso (1966, Galaxia).
  • ·          O Maroutallo (relatos breves, Edicións Castrelos, 1974).
  • ·          O fidalgo e outras narracións (relatos; BBdCG, Galaxia, 1982).
  • ·         Contos de santos e nadal (Editorial Galaxia, 1988).



https://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Otero_Pedrayo 

jueves, 21 de octubre de 2021

LINGUA GALEGA E LITERATURA

 Esta asignatura a da Lupe, temos 3 horas á semana.

Estivemos dando a parte teórica da cal temos exame o venres 22. A parte teórica consta na sociolingüística, estereotipos e prexuizos lingüísticos e historia da normativización,  e literatura a poesía das Irmandades de Fala, a poesía de vangarda, a prosa do primeiro terzo de século XX e o teatro de primeiro terzo do século XX.

A POESÍA DE VANGARDA: 

Nas primeiras décadas do século XX, en Europa, un movemento de renovación estética revolucionou todos os aspectos da arte; é o que se denominou xenericamente vangardas. Estas contan con diferentes correntes estéticas que se denominan ismos. Algúns dos postulados que defendían as vangardas son: -a reivindicación da materia artística como algo autónomo -o espírito rebelde e provocador fronte á tradición estética e as normas -a defensa da liberdade e modernidade creadora e da orixinalidade Algúns destes ismos (futurismo, cubismo, dadaísmo, surrealismo, creacionismo...) producirán unha especial influencia na literatura galega, tanto en aspectos temáticos como nos formais: En Galicia, unha nova xeración de poetas, nacidos arredor de 1900 e coñecidos como xeración de 1925, xeración de vangarda ou do 22, vanse aproximar ás vangardas europeas, fomentando o enxebrismo da nosa arte e da nosa literatura. Polo tanto, os ismos galegos son unha mestura de tradición e modernidade. 

Dentro deles podemos falar de dúas tendencias; .A dos ismos que seguen liñas poéticas xa existentes en Galicia: hilozoísmo e neotrobadorismo ·A tendencia que rompe coa tradición anterior: creacionismo e surrealismo O hilozoísmo, tamén denominado imaxinismo, xorde da tradición literaria paisaxística cultivada por Rosalía, Noriega e Cabanillas, entre outros, combinada con recursos vangardistas. Caracterízase polo personificación da natureza; a sucesión de imaxes plásticas, os elementos visuais e auditivos; o predominio da cor viva e rechamante e a métrica sinxela. 

O principal representante é Luís Amado Carballo coa obra titulada Proel (1927) O neotrobadorismo xorde polo descubrimento da poesía medieval galego-portuguesa, máis en concreto pola súa difusión a partir de 1928. Baséase na tradición, imitando a cantiga de amigo e de amor. Caracterízase pola perfección formal, polo uso de procedementos estilísitcos das cantigas galego-portuguesas -paralelismo, refrán, ás veces lexaprén-, pero cunha linguaxe poética e unhas imaxes propias do século XX. 

Os autores máis representativos son: Fermín Bouza Brey coa obra Nao senlleira (1933) e Álvaro Cunqueiro, coa obra Cantiga nova que se chama riveira (1933). O creacionismo supón un fito illado na nosa literatura, ademais de ser o único movemento plenamente vangardista, orixinal e universalista. Prescinde da imitación realista, pois o poeta pretende crear unha realidade autónoma. Caracterízase pola superposición de imaxes e a exclusión da musicalidade e da rima. Este movemento en Galicia foi exclusivo de Manuel Antonio do que destaca a súa única obra publicada en vida, obra fundamental e un dos cumes da poesía galega de todos os tempos: De catro a catro (1928). 

Esta obra supón o inicio da vangarda plena polo seu carácter innovador, audaz e rupturista, tanto no plano da forma coma no do contido: innovadora disposición tipográfica, ausencia de ritmo e rima, inexistencia de lóxica gramatical, metáforas inusuais, falta de espazo e de tempo. Todos estes elementos conformarán unha visión do mar insólita no panorama literario galego. A poesía de Manuel Antonio supón unha decisiva ruptura coa tradición lírica galega e presenta unha tripla orixinalidade: lingüística -tecnicismos, estranxeirismos e cultismos-, temática -o mar visto desde o propio mar-, e formal -tratamento rupturista-. 

O surrealismo nas nosas letras vén da man de Álvaro Cunqueiro coa súa obra Poemas do si e do non (1933), aínda que dun xeito inxenuo e sentimental. Tamén Manuel Luís Acuña coa súa obra Fírgoas (1933) presenta algúns dos poemas máis singulares desta época, apoiándose na economía verbal e a eliminación do elemento narrativo. 

Luís Pimentel do que destaca a súa obra póstuma Sombra do aire na herba (1959), móstranos un universo poético constituído por seres e obxectos que convidan á intimidade e ao recollemento -nenos, hospitais, prazas baleiras, xardíns,...-. A súa poesía está chea de musicalidade, pero tendendo ás veces ao surrealismo.



http://www.edu.xunta.gal/centros/iesastelleiras/?q=system/files/A+poes%C3%ADa+de+vangarda.+Caracter%C3%ADsticas%2C+autores+e+obras+representativas..pdf


HISTORIA DE LA FILOSOFÍA

NIETZSCHE (Röcken, actual Alemania, 1844 - Weimar, id., 1900) Filósofo alemán, nacionalizado suizo. Su abuelo y su padre fueron pastores pro...